สำนักกฎหมาย

มารุต บุนนาค

อินเตอร์เนชั่นแนล ลอว์ ออฟฟิศ

Google ถูกฟ้อง

ลงพิมพ์ในแนวหน้า : 30 ตุลาคม 2563

ดร. รุจิระ บุนนาค

30 ตุลาคม 2563


Facebook Rujira Bunnag

Twitter @RujiraBunnag

เสิร์ชเอนจิน (Search Engine) หรือ โปรแกรมค้นหาคือ โปรแกรมที่ช่วยในการสืบค้นหาข้อมูลโดยเฉพาะข้อมูลบนอินเทอร์เน็ตที่ครอบคลุมทั้งข้อความ กลุ่มข่าว ข้อมูลบุคคล  รูปภาพ ภาพเคลื่อนไหว เพลง ซอฟต์แวร์ แผนที่ และอื่น 

เสิร์ชเอนจินที่ได้รับความนิยมอย่างสูงสุดในขณะนี้ คือ กูเกิ้ล(Google)  ข้อมูลจาก www.oberlo.com พบว่าเดือนกันยายน พ.ศ. 2563 กูเกิลมีส่วนแบ่งตลาดทั่วโลกถึงร้อยละ 92.26  อันดับสอง คือ ปิง (Bing) เสิร์ชเอนจินจากไมโครซอฟท์ (Microsoft) มีความโดดเด่นและพิเศษด้วยกิมมิค (Gimmick)ต่างๆ นานา โดยมีส่วนแบ่งตลาด ร้อยละ 2.83  อันดับสาม คือ ยาฮู (Yahoo)มีส่วนแบ่งตลาด ร้อยละ 1.59อันดับสี่ คือ ไป่ตู้ (Baidu)มีส่วนแบ่งตลาด ร้อยละ 1.14อันดับห้า คือ ยานเดกซ์(Yandex) มีส่วนแบ่งตลาด ร้อยละ 0.5   ในสหรัฐอเมริกากูเกิลครองส่วนแบ่งตลาดร้อยละ 80

สำหรับประเทศจีน ไป่ตู้ถือเป็นเสิร์ชเอนจิน อันดับหนึ่งและในประเทศรัสเซีย ยานเดกซ์ถือเป็นเสิร์ชเอนจิน อันดับหนึ่งของรัสเซีย  
จากส่วนแบ่งตลาด กูเกิลจึงเป็นผู้ให้บริการเสิร์ชเอนจินที่ใหญ่และได้รับความนิยมสูงสุดในปัจจุบันเพราะมีส่วนแบ่งทางการตลาดสูงสุดทั้งในสหรัฐฯและหลายๆประเทศ เพื่อเป็นการขยายฐานลูกค้า กูเกิลยังมีผลิตภัณฑ์และบริการอื่นๆเช่นGoogle Ads, Google Docs,  Google Calendar, Google  Maps, Google Books, Google Finance,  Google Pay 


เมื่อสัปดาห์ที่สามของเดือนตุลาคม พ.ศ. 2563 กระทรวงยุติธรรมสหรัฐ (United States Department of Justice)ผสานกับอัยการใหญ่อีก 11 รัฐ ยื่นฟ้องกูเกิลในข้อหาผูกขาด (Antitrust Suit) บริการเสิร์ชเอนจินและโฆษณา(Search Advertising)บนระบบเสิร์ชเอนจินอย่างเป็นทางการ กระทรวงยุติธรรมสหรัฐพิจารณาและเห็นว่า กูเกิลผูกขาดเสิร์ชเอนจินเพราะการที่กูเกิลได้ไปลงนามในสัญญาเอ็กซ์คลูซีฟ (Exclusivity Agreements)กับบริษัทต่างๆเช่น เบราว์เซอร์สมาร์ทโฟน และผู้ให้บริการโทรคมนาคมในสหรัฐฯ   เพื่อเปิดโอกาสให้กูเกิลได้เป็นเครื่องมือการค้นหาหลัก โดยการให้ค่าตอบแทนจำนวนนับพันล้านดอลลาร์ต่อปี และในสัญญาบางฉบับมีเงื่อนไขห้ามติดตั้งเครื่องมือเสิร์ชเอนจินของคู่แข่งเจ้าอื่น  ทำให้บริษัทอื่นๆ  ไม่สามารถแข่งขันกับกูเกิลได้เช่น ผู้ผลิตสมาร์ทโฟนแอนดรอยด์ถูกบังคับให้ทำสัญญาติดตั้งแอพของกูเกิลทั้งชุด และต้องนำเสนอแอพของกูเกิลในตำแหน่งที่เด่นที่สุดด้วย
     กูเกิลสามารถสร้างรายได้จากโฆษณาบนหน้าผลการค้นหา ที่มีมูลค่า 40,000 ล้านดอลลาร์ต่อปี เพราะข้อได้เปรียบเรื่องส่วนแบ่งตลาด  ส่วนแบ่งตลาดในสหรัฐฯ ร้อยละ80 ซึ่งสัดส่วนร้อยละ  60 มาจากสัญญาเอ็กซ์คลูซีฟ ส่วนที่เหลือร้อยละ 20 มาจากพื้นที่ของกูเกิลเอง เช่น โคร์ม (Chrome) 
การฟ้องทำนองนี้ เคยเกิดขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2541 โดยกระทรวงยุติธรรมสหรัฐ ได้ฟ้องไมโครซอฟท์ (ซึ่งจบด้วยไมโครซอฟท์ยอมความ) และปีพ.ศ. 2517 ได้ฟ้องเอทีแอนด์ที (AT&T (ซึ่งจบด้วยเอทีแอนด์ทีโดนแยกบริษัท)

กระทรวงยุติธรรมสหรัฐได้ให้เหตุผลว่า การฟ้องกูเกิลในข้อหาละเมิดกฎหมายป้องกันการผูกขาด เป็นเพราะรัฐบาลต้องการบังคับใช้กฎหมายป้องกันการผูกขาดอย่างเฉียบขาด เพื่อฟื้นฟูการแข่งขัน และเปิดประตูสู่นวัตกรรมใหม่ๆ การที่กูเกิลผูกขาดตลาดบริการสืบค้นข้อมูลออนไลน์ ย่อมส่งผลเสียกับบรรดาคู่แข่งและผู้บริโภค

 ทางด้านกูเกิลได้ออกมาโต้และให้เหตุผลว่า “คนใช้กูเกิลเพราะพวกเขาเลือกเอง ไม่ได้ถูกบังคับให้เลือก หรือหาทางเลือกอื่นไม่ได้ ทั้งการที่รัฐบาลฟ้องร้องกูเกิลอาจเป็นการ สนับสนุนให้มีบริการสืบค้นข้อมูลที่มีคุณภาพต่ำกว่า และจะทำให้คนใช้งานเข้าถึงบริการสืบค้นที่พวกเขาต้องการได้ยากมากขึ้น”

คดีนี้ยื่นฟ้องต่อศาลเขต District of Columbia ซึ่งถัดจากนี้ไปจะเข้ากระบวนการของศาลที่จะไต่สวนต่อไป

ในสหรัฐฯการบังคับใช้กฎหมายป้องกันการผูกขาดมีทั้งหน่วยงานของรัฐและเอกชน ที่มีอำนาจในการฟ้องร้องดำเนินคดีตามกฎหมายป้องกันการผูกขาดหน่วยงานภาครัฐมีสองหน่วยงานหลัก คือกระทรวงยุติธรรม (Department of Justice)และคณะกรรมการการค้าสหพันธรัฐ (Federal Trade Commission) กรณีภาคเอกชนต้องสามารถแสดงให้ศาลเห็นว่ามีหรือเกิดความเสียหายกับธุรกิจหรือทรัพย์สินของตนเอง

ในประเทศสหรัฐฯ มีการกำกับดูแลพฤติกรรมทางการค้าที่ส่งผลจำกัดการแข่งขันทางการค้า ในลักษณะสำคัญๆ จำนวน ลักษณะพฤติกรรม ได้แก่ (1) การตกลงร่วมกันระหว่างผู้ประกอบธุรกิจ หลักสำคัญ คือ การห้ามการทำสัญญา หรือการรวมกัน หรือตกลงร่วมกันที่มีผลจำกัดการค้า หรือการพาณิชย์ระหว่างรัฐ หรือกับต่างประเทศ  (2) การผูกขาด หรือใช้อำนาจเหนือตลาดโดยมิชอบหลักสำคัญ คือการห้ามทำการผูกขาด หรือพยายามที่จะทำการผูกขาด หรือรวมกัน หรือสมคบกับบุคคลอื่นๆ เพื่อผูกขาดทางการค้า หรือการพาณิชย์ระหว่างรัฐ หรือกับต่างชาติ ด้วยวิธีการที่ต่อต้านการแข่งขัน (3) การรวมธุรกิจ หรือการรวมตัวกันของผู้ประกอบธุรกิจหลักสำคัญ คือการห้ามบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการค้า หรือกิจกรรมใดๆ ที่กระทบต่อการค้า ได้มาซึ่งหุ้นหรือทรัพย์สิน โดยทางตรงหรือทางอ้อมของบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการค้าหรือกิจกรรมที่กระทบต่อการค้าที่มีผลลดการแข่งขันอย่างมาก หรือมีแนวโน้มที่จะผูกขาด

เพื่อให้การแข่งขันทางธุรกิจการค้ามีความเป็นธรรม และเกิดประโยชน์สูงสุดต่อผู้ประกอบการ  ผู้บริโภค และสังคมโดยรวมหลายประเทศได้ออกกฎหมายป้องกันการผูกขาด หรือกฎหมายการแข่งขันทางการค้า 

หลักสากลของกฎหมายการแข่งขันทางการค้า คือ (1) ห้ามการใช้อำนาจเหนือตลาดโดยมิชอบ (Abuses of Dominant Power) (2) ห้ามการตกลงร่วมกันที่ทำลาย ขัดขวาง หรือจำกัดการแข่งขัน (Agreements that Restrict Competition)(3) ห้ามการรวมธุรกิจที่ก่อให้เกิดการผูกขาด (Merger Control)(4) ห้ามการปฏิบัติทางการค้าที่ไม่เป็นธรรม (Unfair Trade Practice)

  สำหรับประเทศไทย มีพ.ร.บ.การแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560มีวัตถุประสงค์สำคัญ คือกำกับดูแลธุรกิจให้แข่งขันอย่างเสรีและเป็นธรรม  ห้ามไม่ให้ผู้มีอำนาจเหนือตลาด  ห้ามไม่ให้ผู้ประกอบการร่วมกันกระทำการผูกขาด  ห้ามผู้ประกอบการดำเนินการกระทำใด ๆ ที่ทำให้เกิดการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม  หรือการกีดกันการแข่งขัน  เพื่อไม่ให้ผู้อื่นเข้ามาแข่งขันหรือต้องออกจากตลาดไป

กฎหมายการแข่งขันทางการค้าล้วนต่างไม่ต้องการให้ผู้ประกอบธุรกิจขนาดใหญ่ที่มีความสามารถเหนือกว่าคู่แข่ง อาศัย “ความใหญ่”เอาเปรียบคู่ค้าและผู้บริโภค คงต้องตามดูต่อไปว่า คดีกูเกิ้ลจะจบลงอย่างไร

จำนวนการอ่าน 19 ครั้ง