สำนักกฎหมาย

มารุต บุนนาค

อินเตอร์เนชั่นแนล ลอว์ ออฟฟิศ

ท่องเที่ยว กับ ภัยธรรมชาติ

ลงพิมพ์ในแนวหน้า : 20 ธันวาคม 2562

ดร. รุจิระ บุนนาค

20 ธันวาคม 2562


Facebook Rujira Bunnag

Twitter @RujiraBunnag


            เมื่อวันที่  ธันวาคม พ.ศ. 2562 เวลา 14.00 น. ตามเวลาท้องถิ่นของประเทศนิวซีแลนด์  
(08.00 น. เวลาประเทศไทย) ได้เกิดเหตุการณ์ภูเขาไฟวาคาอารี (Whakaari) ที่เกาะไวท์หรือเกาะขาว (White Island) ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากชายฝั่งตะวันออกของเกาะเหนือของนิวซีแลนด์ ราว 50 กิโลเมตร ปะทุขึ้นอย่างฉับพลัน พ่นควันและเถ้าถ่านจำนวนมาก ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต บาดเจ็บและสูญหาย นักท่องเที่ยวที่อยู่บนเกาะแห่งนี้ร่วม 50 คน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นชาวออสเตรเลีย นอกนั้นเป็นชาวนิวซีแลนด์ สหรัฐอเมริกา เยอรมนี อังกฤษ จีนและมาเลเซีย

มีการรายงานเมื่อกลางเดือน ธันวาคม พ.ศ. 2562 อย่างเป็นทางการว่า พบศพผู้เสียชีวิต 16 คน มีผู้รอดชีวิต 27 คน ซึ่งในจำนวนนี้ร่วม 20 คน ได้รับบาดเจ็บสาหัส

              เกาะไวท์ (White Island) อยู่ห่างจากชายฝั่งไปประมาณ 50 กิโลเมตร เป็นเกาะซึ่งยังมี
ลาวาคุกรุ่นอยู่ (Active Volcano) มองไปจะเห็นไอน้ำลอยขึ้นมาได้อย่างชัดเจน จึงเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่น่าสนใจ ของนิวซีแลนด์ เนื่องจากเป็นเกาะภูเขาไฟในทะเลที่เข้าถึงได้ง่ายที่สุด   

                หากแบ่งประเภทของภูเขาไฟตามระยะเวลาการเกิด มี ประเภท คือ (1) ภูเขาไฟที่ยัง
คุกรุ่นอยู่ (Active Volcano) เป็นภูเขาไฟที่พร้อมจะระเบิดได้ตลอดเวลา (2) ภูเขาไฟที่สงบ
(Domant Volcano) ไฟดับอยู่ แต่มีโอกาสที่จะระเบิดหรือปะทุขึ้นมาได้อีก (3) ภูเขาไฟที่ดับแล้ว (Extinct Volcano) ภูเขาไฟที่ไม่มีโอกาสระเบิดได้อีก เพราะ เปลือกโลกบริเวณนั้นอยู่ในภาวะเสถียร ไม่มีการขยับหรือเคลื่อนตัว

               ภูเขาไฟระเบิดเกิดขึ้นจากหินหนืดร้อนเหลวใต้แผ่นเปลือกโลก ที่เรียกว่า แมกมา เมื่อหินเหล่านี้สะสมความร้อนมากขึ้น  จะดันตัวออกมาสู่ผิวเปลือกโลกด้วยแรงดันมหาศาล หินร้อนเหล่านี้ จะไหลขึ้นสู่รอยแตกและเกิดการปะทุออกขึ้นที่ปากปล่องของภูเขาไฟ หินหนืดที่ปะทุออกมานี้ คือ  ลาวา ซึ่งมีอุณหภูมิสูง 800 – 1,100 องศาเซลเซียส สามารรถล้างผลาญทุกสิ่งที่สัมผัส ผลพวงจากการที่ภูเขาไฟระเบิดยังสามารถคร่าชีวิตสิ่งมีชีวิตได้ เช่น แก๊สร้อน การขาดอากาศจากแก๊สพิษ

                ก่อนเกิดเหตุการณ์นี้ เว็บไซต์ "จีโอเน็ต"(GeoNet) หรือสำนักงานเฝ้าระวังแผ่นดินไหว ภาครัฐของนิวซีแลนด์ ได้ออกประกาศเตือนเมื่อวันที่ ธันวาคม พ.ศ. 2562 ว่า ภูเขาไฟลูกดังกล่าวอาจเข้าสู่การปะทุ แต่สถานการณ์ตอนนั้นไม่ได้เป็นอันตรายโดยตรงต่อนักท่องเที่ยว ต่อมาก่อนเกิดเหตุ ผู้เชี่ยวชาญได้ยกระดับการเตือนจากระดับ  เป็นระดับ หมายถึง มีระดับความไม่สงบมากขึ้น  ทุกคนควรตระหนัก อย่างไรก็ตาม ระดับการเตือนภัย ระดับ ไม่ได้ หมายถึง จะมีการปะทุเสมอไป  แม้จีโอเน็ตจะออกมาเตือน แต่จีโอเน็ตไม่มีอำนาจและหน้าที่ที่จะห้ามประชาชนเข้าไปเที่ยว  ทำให้นักท่องเที่ยวไม่ได้ให้ความสนใจมากนัก

               หลังจากเหตุการณ์ภูเขาไฟปะทุ  จีโอเน็ตได้ยกระดับการเตือนภัยภูเขาไฟ จากระดับ เป็นระดับ ซึ่งเป็นอันตรายต่อการบิน ทั้งปริมาณกลุ่มควันและเถ้าถ่าน ที่พวยพุ่งออกจากปากปล่อง ภูเขาไฟ ส่งผลให้สภาพอากาศในพื้นที่โดยรอบอยู่ในขั้นเป็นอันตราย ในขณะที่นักวิทยาศาสตร์ของสถาบันวิทยาศาสตร์ของนิวซีแลนด์ (จีเอ็นเอส GNS) ระบุว่า การปะทุของภูเขาไฟบนเกาะไวท์ขาว ได้ทวีความรุนแรงขึ้นและมีโอกาสที่จะเกิดภูเขาไฟระเบิดนั้น อยู่ที่ร้อยละ 40-60

               การประกาศเตือนภัยภูเขาไฟมีทั้งหมด  ระดับ ระดับ หมายถึงสภาวะปกติ ระดับ หมายถึงมีเปลวเพลิงบริเวณปล่องภูเขาไฟ ระดับ หมายถึงจำกัดการเดินทางเข้าภูเขา ระดับ หมายถึงเตรียมการอพยพ และระดับ หมายถึงให้อพยพเคลื่อนย้าย

               
เกาะไวท์ เป็นเกาะที่รัฐบาลนิวซีแลนด์ได้ให้สัมปทานแก่เอกชนในการจัดทำการท่อง
เที่ยว นักท่องเที่ยวสามารถนั่งเรือหรือขึ้นเฮลิคอปเตอร์สำรวจเกาะภูเขาไฟได้ และหากสภาพความปลอดภัยเอื้ออำนวย นักท่องเที่ยวยังสามารถเข้าไปในปากปล่องภูเขาไฟได้ด้วย ในแต่ละปีจะมีนักท่องเที่ยวมาเที่ยวชมภูเขาไฟบนเกาะไวท์ปีละกว่า 10,000 คน สร้างรายได้การท่องเที่ยวให้แก่นิวซีแลนด์  

             แม้จะรู้ว่าสถานที่ที่ไปท่องเที่ยวจะเสี่ยงต่อการเกิดภัยพิบัติ แต่นักท่องเที่ยวจำนวนไม่น้อยที่ยังต้องการไปเที่ยวสถานที่ท่องเที่ยวเหล่านั้น เพราะคิดว่าเป็นโอกาสครั้งหนึ่งของชีวิต ยิ่งถ้าได้ไปเยือน สถานที่ที่เข้าถึงยาก หรือขึ้นชื่อว่ามีอันตราย ยิ่งดูท้าทายและสร้างความภูมิใจ ทำให้มีบริษัททัวร์ขายโปรแกรมการท่องเที่ยวให้นักท่องเที่ยวกลุ่มนี้

          เมื่อสถานที่ไปท่องเที่ยวมีความเสี่ยงต่อภัยอันตราย บริษัททัวร์มักจะให้นักท่องเที่ยวหรือลูกทัวร์ลงนามในเอกสารที่ยกเว้นความรับผิดของบริษัททัวร์ว่า หากเกิดเหตุการณ์ไม่คาดคิดระหว่างการท่องเที่ยว ถือว่า นักท่องเที่ยวเข้าเสี่ยงภัยเอง นักท่องเที่ยวจำนวนไม่น้อยที่อาจไม่ได้ให้ความสนใจที่จะอ่านรายละเอียดให้ชัดเจน เมื่อเห็นว่าบริษัททัวร์พาไปเที่ยวสถานที่ตามต้องการ จึงตกลงลงนาม

           การได้รับบาดเจ็บหรือเสียชีวิตจากอุบัติเหตุ เป็นเรื่องที่ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้น แม้จะมีบริษัทประกันภัยขายประกันการเดินทาง ที่อาจทำให้ผู้ที่ซื้อประกัน(ผู้เอาประกัน) สบายใจขึ้นว่า หากเกิดอุบัติเหตุเกิดขึ้นระหว่างเดินทาง จะมีบริษัทประกันภัยเข้ามาดูแล

           นักท่องเที่ยวที่ซื้อประกันอุบัติเหตุ  ควรอ่านกรมธรรม์ให้ชัดเจนว่า บริษัทประกันภัยให้ความคุ้มครองครอบคลุมอะไรบ้าง  หากผู้เดินทางไม่ปฏิบัติตามคำสั่งหรือคำแนะนำจากรัฐ โดยหน่วยงานของรัฐได้มีการออกประกาศคำเตือนให้หลีกเลี่ยงการเดินทางไปยังประเทศเป้าหมาย ซึ่งอาจด้วยสาเหตุ เช่น การก่อการร้าย ภัยธรรมชาติ แต่ผู้เอาประกันยังยืนยันที่จะเดินทางไปยังประเทศนั้น เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินขึ้น ประกันเดินทางจะไม่คุ้มครอง เพราะบริษัทประกันถือว่า ผู้เอาประกันได้รับทราบ และยินยอมรับความเสี่ยงในการเดินทาง


          แม้รัฐบาลนิวซีแลนด์จะให้สัมปทานแก่เอกชนในการจัดการดูแลการท่องเที่ยวบนเกาะไวท์ โศกนาฏกรรมครั้งนี้ ถือเป็นบทเรียนสำคัญ ที่ต้องมีการออกมาตรการที่เข้มงวดต่อบริษัททัวร์ ในกรณีที่มีการเตือนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการเฝ้าระวังภัยพิบัติธรรมชาติ

มิฉะนั้นรัฐบาลนิวซีแลนด์อาจจะตกเป็นฝ่ายที่ต้องรับผิดต่อค่าเสียหายที่เกิดขึ้นเสียเอง

จำนวนการอ่าน 36 ครั้ง