สำนักกฎหมาย

มารุต บุนนาค

อินเตอร์เนชั่นแนล ลอว์ ออฟฟิศ

หุ้นสื่อธนาธร

ลงพิมพ์ในเดลินิวส์ : 25 พฤศจิกายน 2562

ดร. รุจิระ บุนนาค

25 พฤศจิกายน 2562


Facebook Rujira Bunnag

Twitter @RujiraBunnag

ศาลรัฐธรรมนูญ ได้มีคำวินิจฉัยเมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2562 ให้ นาย ธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ หัวหน้าพรรค อนาคตใหม่ พ้นสมาชิกสภาพสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ตั้งแต่วันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 ซึ่งเป็นวันที่ศาลรัฐธรรมนูญ มีคำสั่งให้ยุติการปฏิบัติหน้าที่สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ด้วยมติ ต่อ เสียง

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 มาตรา 98 บุคคลผู้มีลักษณะดังต่อไปนี้ เป็นบุคคลต้องห้ามไม่ให้มีสิทธิ์สมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (3) เป็นเจ้าของหรือผู้ถือหุ้นในกิจการหนังสือพิมพ์หรือสื่อมวลชนใดๆ

มาตรา 101 สมาชิกภาพของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรสิ้นสุดลง เมื่อ (6) พ้นจากตำแหน่ง ตามมาตรา 93

เรื่องนี้มีที่มาจากกรณีที่ คณะกรรมการเลือกตั้ง (กกต.) ประกาศกำหนดวันเลือกตั้งในวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2562 โดยกำหนดให้บรรดาพรรคการเมือง ยื่นบัญชีรายชื่อผู้สมัครเขตตั้งแต่วันที่ 4-8 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562

พรรคอนาคตใหม่ ได้ยื่นรายชื่อผู้สมัครในวันที่ กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562 โดยมีนาย ธนาธรสมัครรับเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อเป็นอันดับที่ 1

เรื่องนี้เป็นปัญหาตรงที่ นาย ธนาธร ได้ถูกร้องว่า ขาดคุณสมบัติเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร เพราะถือหุ้นบริษัท วี-ลัคมีเดีย จำกัด ที่ประกอบการสื่อสิ่งพิมพ์ ตั้งแต่วันที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2558

นาย ธราธร ได้อ้างว่า ได้โอนหุ้นของตนในบริษัท จำนวน 670,000 หุ้น ให้นาง สมพร จึงรุ่งเรืองกิจ มารดา ตั้งแต่วันที่ มกราคม พ.ศ. 2562 และนาง สมพร ได้ชำระค่าตอบแทนเป็นค่าหุ้นจำนวน 6.7 ล้าน บาท ให้แก่ตน

คำกล่าวอ้างของนาย ธนาธร เป็นการยืนยันว่า ตนได้โอนหุ้นในบริษัทกิจการสื่อมวลชน ไปก่อนวันรับสมัครสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

คำกล่าวอ้างนี้ ยังอ้างอิงตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1129 อันว่าหุ้นนั้น ย่อมโอนกันได้โดยไม่ต้องได้รับความยินยอมจากบริษัท เว้นแต่เมื่อเป็นหุ้นชนิดระบุชื่อลงในใบหุ้น ซึ่งมีข้อบังคับกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น

วรรคสอง การโอนหุ้นชนิดระบุชื่อลงในใบหุ้นนั้น ถ้าไม่ได้ทำเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อของผู้โอนกับผู้รับโอน มีพยานคนหนึ่งเป็นอย่างน้อยลงชื่อรับรองลายมือนั้นๆ ด้วยแล้ว ท่านว่าเป็นโมฆะ อนึ่ง ตราสารอันนั้น ต้องแถลงเลขหมายของหุ้นซึ่งโอนกันนั้นด้วย

วรรคสาม การโอนเช่นนี้ จะนำมาใช้แก่บริษัทหรือบุคคลภายนอกไม่ได้ จนกว่าจะได้จดแจ้งการโอน ทั้งชื่อและสำนักของผู้รับโอนนั้นลงในทะเบียนผู้ถือหุ้น

นาย ธนาธร ได้พยายามอธิบายว่า การโอนหุ้นของตนให้มารดา ถือว่าถูกต้องและสมบูรณ์ ตั้งแต่วันที่ มกราคม พ.ศ. 2562 เพราะเป็นการกระทำภายในบริษัท ได้บันทึกไว้ในทะเบียนผู้ถือหุ้นของบริษัทแล้ว เป็นไปตามมาตรา 1129 วรรคสาม ดังกล่าว

แต่ปัญหาอยู่ที่ว่า บริษัทนี้ได้ยื่นบัญชีผู้ถือหุ้น แบบ บอจ. ต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ เมื่อวันที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2562 ก่อนวันเลือกตั้งในวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ.2562 เพียง วัน

ในทางปฏิบัติทั่วไปทางธุรกิจ การตรวจสอบว่า จะมี ผู้ใดเป็นผู้ถือหุ้นในบริษัทใดบริษัทหนึ่ง จะตรวจสอบได้จากบัญชีผู้ถือหุ้น แบบ บอจ. ที่ยื่นต่อ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ เพราะเป็นหน่วยงานราชการ ที่บุคคลทั่วไปสามารถตรวจสอบได้ และมีความน่าเชื่อถือ

การที่บุคคลภายนอกจะเข้าไปตรวจสอบ ทะเบียนหุ้น ของบริษัทใดบริษัทหนึ่ง ถือว่าเป็นเรื่องที่ปฏิบัติไม่ได้ เพราะเป็นเอกสารภายในของบริษัท บุคคลภายนอกไม่สามารถเข้าไปก้าวก่ายได้

ในประเด็นนี้ ศาลรัฐธรรมนูญได้ใช้ความระมัดระวังในการรับฟังพยานเอกสาร จึงได้ตรวจสอบพฤติกรรมของบริษัท ที่เป็นปัญหาในคดีนี้ย้อนหลัง พบว่า ในอดีตที่ผ่านมา ทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนแปลงรายชื่อผู้ถือหุ้น บริษัทจะส่งรายชื่อตามบอจ. โดยเร็วเป็นปกติทุกครั้ง เช่น ในปีพ.ศ. 2552 ได้จัดส่งบัญชีภายในวันประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้น ในการประชุมเมื่อปีพ.ศ. 2558 ได้จัดส่งบัญชีภายในวันประชุม วิสามัญผู้ถือหุ้น

แต่การโอนหุ้นของนาย ธนาธร ให้มารดาเมื่อวันที่ มกราคม พ.ศ. 2562 กลับปล่อยให้เวลาผ่านไปเนิ่นนาน จนมีพิรุธ จึงเป็นกรณีที่ศาลรัฐธรรมนูญ ใช้ดุลพินิจในการรับฟังพยานเอกสาร และพยาน ตามหลักกฎหมายลักษณะพยาน

ในประเด็นที่ นาง สมพร มารดา ได้จ่ายเช็คค่าหุ้นจำนวน 6.7 ล้าน บาท ในวันที่ มกราคม พ.ศ. 2562 แต่กลับไปขึ้นเงิน ในวันที่ กกต. ส่งคำร้องให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัย ซึ่งเป็นเวลานานถึง 128 วัน

ทั้งที่ตามกฎหมาย ผู้ทรงเช็คมีหน้าที่นำเช็คไปยื่นต่อธนาคาร เพื่อขึ้นเงินภายใน เดือน หากเป็นเช็คต่างเมืองให้ขึ้นเงินภายในเวลา เดือน

คดีนี้เป็นเช็คธนาคารกรุงศรี อยุธยา อยู่ในกรุงเทพมหานคร ผู้ทรงเช็ค มีหน้าที่นำเช็คไปขึ้นเงินภายในวันที่ กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562 เมื่อตรวจสอบย้อนหลัง ปี เช็ควงเงิน ล้าน บาทขึ้นไป บริษัทนี้จะเรียกเก็บเงินภายใน 42-45 วัน เช็คที่มียอดเงินเพียง 27,000 บาท บริษัทนี้ใช้เวลา 98 วันในการขึ้นเงิน

ส่วนภริยานาย ธนาธร อ้างว่า ไม่สะดวกนำเช็คไปขึ้นเงินต้องดูแลบุตรซึ่งเป็นเด็กทารก รวมทั้งอ้างว่า ทนายความนำเช็คต้นฉบับไปใช้ต่อสู้คดี ขัดแย้งกับหนังสือขอกกต. ว่า นาย ธนาธรส่งสำเนาเช็คเพื่อชี้แจงไม่ได้ส่งเช็คต้นฉบับ ทำให้ข้อโต้แย้ง ของนาย ธนาธรไม่มีน้ำหนัก

กรณีดังกล่าว จึงไม่ใช่กรณีที่ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยโดยใช้ข้อสันนิษฐาน แต่ไม่รับฟังข้อเท็จจริง ดังที่นาย ธนาธร แถลงข่าวภายหลัง แต่เป็นการที่ศาลรัฐธรรมนูญ วินิจฉัยโดยอาศัยหลักในเรื่องกฎหมายลักษณะพยาน ที่ต้องชั่งน้ำหนักพยานว่า พยานหลักฐานตามที่ปรากฏ จะรับฟังและเชื่อถือได้มากน้อยแค่ไหนเพียงใด

การที่นาย ธนาธรได้แถลงข่าว และแสดงความคิดเห็น เกี่ยวกับ คำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ ไม่ได้มีลักษณะ แสดงความคิดเห็น ในเชิงวิชาการ ด้วยความเคารพ แต่เป็นลักษณะ ที่แสดงความรู้สึกและอารมณ์มากเกินไป จนหมิ่นเหม่ต่อการละเมิดอำนาจศาล ซึ่งยังไม่มีผู้ใดหยิบยกเรื่องนี้ขึ้นดำเนินการแต่ประการใด


เมื่อศาลรัฐธรรมนูญได้มีคำวินิจฉัยในเรื่อง การถือหุ้นสื่อมวลชนของนาย ธนาธรแล้ว ทำให้นาย ธนาธร อาจมีความผิดตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ (พ.ร.ป.) ว่าด้วย การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2561 มาตรา 151 กรณีรู้อยู่ว่า ตนไม่มีสิทธิ์สมัครรับเลือกตั้งเนื่องจากขาดคุณสมบัติ หรือมีลักษณะต้องห้ามมิให้ใช้สิทธิ์สมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ได้สมัครรับเลือกตั้งหรือทำหนังสือยินยอมให้พรรคการเมืองเสนอรายชื่อเพื่อสมัครรับเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อ

ต้องระวางโทษจำคุก 1-10 ปี ปรับ 20,000-200,000 บาท และเพิกถอนสิทธิ์เลือกตั้ง 20 ปี

ทางเดียวที่นาย ธนาธร จะไม่ต้องรับโทษตามมาตรานี้ คือ อ้างว่าไม่รู้ โดยสุจริต ส่วนจะรับฟัง หรือเชื่อถือได้มากน้อยแค่ไหน ย่อมขึ้นอยู่กับพยานหลักฐานเป็นสำคัญ

ไม่ว่าในอนาคต ผลจะเป็นอย่างไร นาย ธนาธร ยังคงสร้างสีสันทางการเมืองได้ต่อไปอยู่นั่นเอง

จำนวนการอ่าน 18 ครั้ง