สำนักกฎหมาย

มารุต บุนนาค

อินเตอร์เนชั่นแนล ลอว์ ออฟฟิศ

บัตรเลือกตั้งนิวซีแลนด์

ลงพิมพ์ในแนวหน้า : 5 มีนาคม 2562

ดร. รุจิระ บุนนาค

5 เมษายน 2562


Facebook Rujira Bunnag

Twitter @RujiraBunnag

ผ่านไปแล้วกับการเลือกตั้งเมื่อวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2562 หลังจากการเลือกตั้งเสร็จสิ้น นอกจากการพูดถึงเรื่องพรรคใดมีสิทธิที่จะจัดตั้งรัฐบาลแล้ว หนึ่งในประเด็นที่มีการพูดถึงกันมาก คือ บัตรเลือกตั้งในประเทศนิวซีแลนด์ ซึ่งเป็นการเลือกตั้งนอกราชอาณาจักร
 
การลงทะเบียนเลือกตั้งนอกราชอาณาจักรในครั้งนี้ เปิดให้ลงทะเบียนตั้งแต่วันที่ 28 มกราคม ถึงวันที่ 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562 โดยต้องลงทะเบียนภายในเวลา 24.00 น. ตามเวลาประเทศไทย วันเลือกตั้งในแต่ละประเทศจะต่างกันออกไป โดยอยู่ในช่วงระหว่างวันที่ -16 มีนาคม พ.ศ.2562
 
การเลือกตั้งนอกราชอาณาจักรจัดโดยสถานเอกอัครราชทูตและสถานกงสุลใหญ่ทุกแห่ง จำนวน 94 แห่ง ใน 67 ประเทศ มีจำนวนผู้ลงทะเบียนไปใช้สิทธิเลือกตั้งทั้งสิ้น 119,232 คน และมีจำนวนผู้ไปใช้สิทธิ 101,003 คน เป็นร้อยละ 84.71 

นับได้ว่าเป็นอัตราส่วนการออกมาใช้สิทธิสูงสุดเป็นประวัติการณ์ สำหรับสถานกงสุลใหญ่ ณ นครซิดนีย์ ประเทศออสเตรเลีย มีผู้ลงทะเบียนขอใช้สิทธิ จำนวน 10,256 คน และมีผู้ใช้สิทธิ 8,915 คน เป็นร้อยละ 86.92  ถือได้ว่ามีจำนวนผู้มาใช้สิทธิสูงสุด อันดับสอง คือ สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ มีผู้ลงทะเบียนขอใช้สิทธิ จำนวน 7,926 คน และมีผู้ใช้สิทธิ 7,213 คน เป็นร้อยละ 91 อันดับสาม คือ สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น มีผู้ลงทะเบียนขอใช้สิทธิ จำนวน 6,048  คน และมีผู้ใช้สิทธิ 5,458 คน เป็นร้อยละ 90.26
 
สำหรับการเลือกตั้งนอกราชอาณาจักรในประเทศนิวซีแลนด์ การออกเสียงลงคะแนน ณ สถานเอกอัครราชทูต มีขึ้นในวันที่ มีนาคม พ.ศ. 2562 เวลา 8.00–17.00 น.  การออกเสียงลงคะแนนส่งทางไปรษณีย์ ต้องส่งบัตรเลือกตั้งคืนสถานเอกอัครราชทูต ภายในวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ.2562 นอกจากนี้ ยังมีการออกเสียงลงคะแนนโดยหน่วยเลือกตั้งเคลื่อนที่ ที่นครวัดญาณประทีปนครโอ๊คแลนด์ในวันที่ 10 มีนาคม พ.ศ.2562 เวลา 10.00 – 16.00 น.และเมืองเบลนไฮม์ ในวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2562 เวลา 10.00 – 14.00 น.โดยมีผู้ลงทะเบียนขอใช้สิทธิ 1,862 คน และมีผู้ใช้สิทธิ 1,542 คน คิดเป็นร้อยละ 82.81
 
ตามหลักแล้ว เมื่อกระทรวงการต่างประเทศได้รับบัตรเลือกตั้งนอกราชอาณาจักรจากสถานเอกอัครราชทูตและสถานกงสุลใหญ่ครบทั้งหมด จะดำเนินการประสานงานกับสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) และบริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด เพื่อไปรวมนับคะแนนต่อไป
 
สำหรับบัตรเลือกตั้งที่เป็นประเด็น ในวันที่ 18 มีนาคม พ.ศ.2562  สถานเอกอัครราชทูตได้จัดส่งถุงเมล์การทูตพิเศษบรรจุซองใส่บัตรเลือกตั้งนอกราชอาณาจักร จากกรุงเวลลิงตันไปยังนครโอ๊คแลนด์โดยสายการบินแอร์นิวซีแลนด์ ถุงเมล์ฯนี้อยู่ที่คลังสินค้าของสายการบินแอร์นิวซีแลนด์ระหว่างวันที่ 18 -21 มีนาคม พ.ศ.2562 เพราะขั้นตอนการตรวจปล่อยสินค้าของสายการบินแอร์นิวซีแลนด์ทำให้บริษัทการบินไทย จำกัด ได้รับมอบถุงเมล์ฯ ในวันที่ 22 มีนาคม พ.ศ.2562 และส่งมาถึงท่าอากาศยานสุวรรณภูมิด้วยเที่ยวบิน TG 492 ในวันที่ 23 มีนาคม พ.ศ.2562 เวลา 20.50 น. ทั้งนี้ ช่วงเวลา 17.00 น. เจ้าหน้าที่ของบริษัท การบินไทยฯได้แจ้งไปยังเจ้าหน้าที่กระทรวงการต่างประเทศ เพื่อให้มารับถุงเมล์ฯช่วงเวลา 22.00 – 22.30 น. แต่เจ้าหน้าที่กระทรวงการต่างประเทศแจ้งว่าไม่สะดวกที่จะไปรับในเวลาดังกล่าว และจะมารับในวันรุ่งขึ้น คือวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2562 ซึ่งเจ้าหน้าที่กระทรวงการต่างประเทศได้มารับถุงเมล์ตามวันดังกล่าว แต่ไปรับเวลา 19.30 น.ทำให้มาไม่ทันการคัดแยกและไม่ทันการจัดส่งไปสถานที่นับคะแนน

ต่อมาโฆษกกระทรวงต่างประเทศ ได้ชี้แจงว่า การรับถุงเมล์ฯ ดังกล่าวไม่สามารถดำเนินการได้ทันที เนื่องจากเป็นช่วงนอกเวลาราชการและเป็นวันหยุดราชการ ต้องใช้เวลาในการเตรียมเอกสารอย่างเป็นทางการ
 
เรื่องนี้ได้กลายมาเป็นประเด็นวิพากษ์วิจารณ์กันอย่างกว้างขวาง ถึงความมีผลของบัตรเลือกตั้งว่าจะใช้ได้หรือไม่ โดยเฉพาะคนไทยในประเทศนิวซีแลนด์ ที่จำนวนไม่น้อยที่ต้องเดินทางไปเลือกตั้ง นักศึกษาไทยในนิวซีแลนด์บางคน ต้องต่อทั้งรถเมล์และเดินไปยังสถานที่เลือกตั้งไม่ต่ำกว่า กิโลเมตร บางคนต้องหมดกับค่ารถแท็กซี่อูเบอร์หลายร้อยบาท ที่สำคัญ คือ พวกเขาตั้งใจที่จะใช้สิทธิเลือกตั้ง
 
ในตอนแรกนายปิยบุตร แสงกนกกุล เลขาธิการพรรคอนาคตใหม่  ได้ให้ความเห็นว่า ตามพ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร มาตรา 114 ระบุว่า บัตรเลือกตั้งจากนอกราชอาณาจักรที่ส่งมา ถ้ามาช้าจะถือเป็นบัตรเสียต่อเมื่อ บัตรที่มาช้ามีพฤติการณ์ที่ส่อว่า ไม่สุจริตและไม่เป็นธรรม ถ้าบัตรมาช้าเป็นเรื่องการเดินทางที่ช้า โดยไม่มีเจตนาให้การเลือกตั้งไม่เป็นธรรม ยังไม่ถือเป็นบัตรเสีย   ทำให้คนไทยในประเทศนิวซีแลนด์ อาจรู้สึกดีขึ้นมาบ้าง ไม่มากก็น้อย
 
แต่เพียงแค่ช่วงเวลาไม่กี่วัน ที่ประชุมคณะกรรมการการเลือกตั้ง(กกต.) ได้มีมติเอกฉันท์ ให้บัตรเลือกตั้งนอกราชอาณาจักรจากประเทศนิวซีแลนด์ ทั้ง 1,542 ใบ เป็นบัตรเสีย เนื่องจากจัดส่งไม่ทันเวลานับคะแนน พร้อมกับบัตรเลือกตั้งทั่วไปเมื่อวันที่ 24 มีนาคมพ.ศ.2562
 

เรื่องนี้เห็นได้หน่วยงานต่างๆที่เกี่ยวข้องต่างออกมาแสดงเหตุผล เพื่อปกป้องตนเอง บางหน่วยงานให้เหตุผล จนกลายเป็นว่าความผิดอยู่ที่อีกหน่วยงานหนึ่ง 

ประเด็นสำคัญอยู่ที่ว่า กกต. ได้ทำความเข้าใจกับหน่วยงานและเจ้าหน้าที่ผู้เกี่ยวข้องว่า การส่งมอบบัตรเลือกตั้งจากต่างประเทศภายในกำหนดระยะเวลา มีความสำคัญมากเพียงใด และหากไม่สามารถดำเนินการได้ทันภายในกำหนดเวลา จะมีผลอย่างไร 

กกต.ควรตั้งกรรมการสอบสวน เรื่องนี้อย่างเร่งด่วนและเคร่งครัด เพื่อจะได้ทราบว่าความผิดพลาดอยู่ที่ใด ทุกฝ่าย ได้ใช้ความพยายามถึงที่สุดในการนำส่งบัตรเลือกตั้งหรือไม่ และต้องมีการลงโทษอย่างเข้มงวด หรือเป็นความผิดของ กกต. เสียเอง
 
เรื่องนี้ยังต้องถือเป็นบทเรียนสำคัญสำหรับหน่วยงานทั้งหมด ที่เกี่ยวข้องกับการเลือกตั้งนอกราชอาณาจักร ต้องปฏิบัติหน้าที่ของตนอย่างเคร่งครัดให้ทันภายในกรอบเวลากำหนด โดยไม่ปกป้องความรับผิดของหน่วยงานตนเอง และอ้างว่าเป็นความรับผิดชอบของหน่วยงานอื่น

จำนวนการอ่าน 59 ครั้ง